Twee keer de vijfde: Ólafsson en Rouvali stralen met het KCO in Beethoven en Prokofjev

KCO o.l.v. Santtu-Matias Rouvali. Solist: Víkingur Ólafsson, piano. Programma: Ludwig van Beethoven, Pianoconcert nr. 5, Keizersconcert, Sergej Prokofjev, Symfonie nr. 5. Gezien: 26.8.2026, Concertgebouw Amsterdam. Door Michael Klier
Elke zomer weer onderneemt het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) na het zomerreces zijn traditionele zomertournee langs belangrijke Europese zalen en festivals. Dit jaar staan deze concerten onder leiding van Santtu-Matias Rouvali. Op het programma staat twee keer de nummer 5. Eenmaal voor Beethovens ‘Keizersconcert’ met als solist Víkingur Ólafsson, en na de pauze voor Prokofjevs Vijfde symfonie. Het eerste concert van deze reeks geeft het KCO traditiegetrouw in Amsterdam. Ik mocht er in het uitverkochte concertgebouw bij zijn.
Ólafsson met het Kaiserkonzert
De IJslandse pianist Víkingur Ólafsson debuteerde in 2021 bij het orkest met Mozarts Pianoconcert nr. 24, KV 491. In september 2022 kwam hij terug met het Pianoconcert van Grieg. Voor deze tournee waagde hij zich aan Beethovens laatste pianoconcert, het Kaiserkonzert. Hij speelde het technisch briljant, met vlagen bijna zwevend en vooral in de snelle delen adembenemend lichtvoetig en elegant. De loopjes waren allemaal zo snel en sprankelend virtuoos dat het onwerkelijk leek. Ik snakte naar een klein foutje of onregelmatigheid, op zoek naar de menselijk maat.
Beethovens cadens
Gelukkig was er nog de cadens van het eerste deel. Hier nam Ólafsson eindelijk de tijd voor muzikale durf. In de eerste passage, toen hij echt zacht en langzaam intiem speelde, zakte zijn hoofd bijna tot op de pianotoetsen. Op dit moment hield het publiek (bijna 2000 mensen) als één man zijn adem in. Dirigent Santtu-Matias Rouvali dirigeerde het klein bezette KCO in alle drie delen met strelende bewegingen en zorgde voor een wonderbaarlijk mooi op elkaar afgestemd geheel.

Toespraak en toegift
Maar het mooiste moest nog komen! Zijn toegift leidde Ólafsson in met een langere toespraak. Hij noemde hoe dierbaar hem de samenwerking met het KCO is. Hoe moeilijk zijn eerste optredens tijdens corona hier waren geweest en dat hij blij was er nu onder normale omstandigheden te zijn. Hij refereerde aan zijn Cd’s met Bach bewerkingen en introduceerde de toegift: eveneens Bach en dan ook nog de alom bekende Air on the G string. Die had hij speciaal voor de 100e verjaardag van de componist Gyorgi Kúrtag gearrangeerd. Hij vertelde dat hij het in februari jl voor Kúrtag zelf had gespeeld. En dat de dag daarna Kúrtags nieuwe opera in première ging. Een heerlijke verwijzing naar zijn liefde voor hedendaagse muziek!

Bach voor Kúrtag
Wat nu volgde was haast onbeschrijfelijk. Ólafsson speelde zo ingetogen en gelijkmatig zacht dat het leek alsof hij op een hamerklavier speelde. Door de manier waarop hij dit populaire deuntje had bewerkt leek het tegelijkertijd oud-vertrouwd en verrassend onbekend. Dit zijn ze: de heel speciale momenten waarnaar je in concerten verlangt, die je betoveren en die je nog een hele tijd bij blijven!

Prokofjev en Sting
In de pauze kwam ik Sting tegen. Ja echt. Hij is met Ólafsson bevriend en bleef ook nog voor Prokofjev. En terecht: wat is de vijfde voor een uitmuntende symfonie! En Rouvali was hier net zo op zijn gemak als bij Beethoven. Ook zijn gebaren naar het orkest toe bleven even liefdevol als ontspannen. Met het verschil dat de muziek nu veel moderner en vechtlustiger was. Geschreven in de tweede wereldoorlog dirigeerde Prokofjev de première in januari 1945 in Moskou zelf. Hij schreef 6 symfonieën en 6 pianoconcerten, maar zijn bekendste orkestwerken zijn de suites van zijn balletmuziek voor Romeo en Julia en natuurlijk Peter en de wolf.

Vijfde symfonie
Ik hoorde de openingsmaten van deze Symfonie nr. 5 voor het eerst en was verbijsterd. Ik had het gevoel dat ik deze symfonie echt nog nooit gehoord, of klonk ze onder deze speelse onopdringerig energieke dirigent nu zo anders? Van alle heerlijke muzikale hoogtepunten van deze bijzondere uitvoering noem ik er slechts een paar.
In het trio van het tweede deel Allegro moderato de drie trompetten die met hun drie dicht bij elkaar liggende stemmen klonken als het gekakel van kippen. En de verwoestend gewelddadige klankorgie van het koper in het langzame derde deel Adagio. Het riep de associatie op van onbarmhartig kanonvuur of een ijskoude winterse orkaan (Stahlgewitter). In het laatste deel lijkt het alsof Prokofjev er geen eind aan wist te breien. Steeds weer verzet de opbruisende orkestklank zich tegen de allerlaatste noot, steeds weer valt er nog iets belangrijks te zeggen. Maar ook dit heerlijke muziekavontuur kwam na een laatste culminatie van akkoordopstapelingen tot zijn eind.
Een onvergetelijke opmaat voor KCO’s zomertournee 2026!
Foto’s: Marco Borggreve, Ari Magg



