Een tijdreis door Utrecht: Opening van het Festival Oude Muziek Utrecht

Le Concert Spirituel o.l.v. Hervé Niquet. Programma: Polyfonie x 40 — Alessandro Striggio, Palestrina e.a. Gezien: 28.8.2026, TivoliVredenburg, Utrecht — Festival Oude Muziek Utrecht. Door Michael Klier
Hier is over nagedacht! Zowel op het openingsconcert afgelopen vrijdag als op het slotconcert op zondag 6 september klinkt een mis voor veertig stemmen. De Engelse mis Spem in Alium van Thomas Tallis had ik al op het Holland Festival gehoord, en ik was dan ook dubbel benieuwd naar zijn voorloper: de Missa sopra Ecco si beato giorno van de Italiaan Alessandro Striggio. Je kunt het allemaal horen op het grootste oudemuziekfestival van Europa, hier in Utrecht — de programmering is werkelijk gigantisch.

Le Concert Spirituel in cirkelopstelling, TivoliVredenburg — foto: Foppe Schut
Audiovisuele installatie
Op de eerste dag van dit monumentale festival was het in theorie nog mogelijk om de hoofdprogrammering in zijn geheel te volgen — op alle volgende dagen lukt dat niet meer, omdat er steeds meerdere optredens op hetzelfde tijdstip gepland staan. Ik liet me deze eerste dag dan ook helemaal onderdompelen. Direct na het preluderende concert in de Domkerk kwam ik op het Domplein terecht, bij de expo-installatie Graindelavoix. De stelling van dit doorlopende beeldenverhaal: niets is intiemer en unheimlicher dan de stem. Ook Marcel Proust komt in beeld. De oude foto’s geven het geheel een gepast geheimzinnige uitstraling.
Beiaard
Halverwege deze audiovisuele installatie werd ik weggelokt door de melodieuze klanken van de kerkklokken — het volgende festivalonderdeel. Hoog boven op de Domtoren speelde beiaardier Malgosia Fiebig namelijk haar concert, waar je in de hele binnenstad van kon meegenieten. Het was wonderbaarlijk mooi. Op dat moment voelde ik me een tijdreiziger, verdwaald tussen de historische gebouwen van Utrecht in een ander tijdperk. En de officiële opening van het Festival Oude Muziek Utrecht moest toen nog komen!
Mis van Alessandro Striggio
Hiervoor wandelde ik naar TivoliVredenburg. Festivaldirecteur Xavier Vandamme liet aan het einde van zijn charmante openingstoespraak de hele zaal gezamenlijk ademen en een majeurakkoord zingen. Pas daarna gaf hij het stokje over aan dirigent Hervé Niquet. Niquet had Striggio’s pas in 1978 herontdekte Missa sopra Ecco si beato giorno destijds als eerste weer uitgevoerd. Deze mis was eind jaren 1560 in opdracht van de Medici geschreven: zij hadden de opdracht uitgezet bij hun hofkapelmeester Francesco Corteccia, die op zijn beurt grotendeels vertrouwde op de kunst van zijn plaatselijke collega Alessandro Striggio.

Hervé Niquet — foto: Françoise Buffière
Veertig zangers in vijf koren
Niquet had ervoor gekozen om Striggio’s monumentale mis in vijf delen te knippen en er werken van andere componisten tussen te weven. Zo begon het concert met het meerstemmige Gregoriaanse koraal Beata viscera Mariae, begeleid door vier dulcianen die musicerend in processie van boven achter het podium naar beneden liepen. Op het brede podium stonden inmiddels veertig zangers opgesteld, verdeeld over een dubbele, deels drievoudige cirkel met een zittende binnenste ring rond de dirigent. Naast de vijf koren van elk acht zangers stonden er vier toetsinstrumenten (een kistorgel, een regaal, een spinettino en een klavecimbel), cello, contrabas, zink, trombones en het dulciaanconsort opgesteld.

Zink en trombones van het dulciaanconsort, TivoliVredenburg — foto: Foppe Schut
Tussenstukken van Palestrina
Tussen de misdelen door speelden de acht uitstekende blazers instrumentale werken van onder anderen Palestrina: zijn Peccavimus, het ritmische, galliardachtige Beata es Virgo Maria, het kundige Pater noster, en de tussenspelen uit Benevoli’s Magnificat. Daarbij schitterde geregeld Adrien Mabire op de zink, met zijn heldere klankkleur en fraseringen. Voor de afwisseling had Niquet ook vocale stukken uitgezocht: van Corteccia klonk onder meer het korte a-capella Alleluia, daarnaast het lieflijk-zachte Ave Regina caelorum en het fluweelzacht-stralende Filiae Ierusalem van Domenico Massenzio.
Het behoorlijk lange concert culmineerde in Striggio’s feestelijke Ecce beatam lucem, waarna Niquet samen met zijn ensemble strak uitgevoerde buigingen maakte naar alle vier windrichtingen.

Hervé Niquet dirigeert Le Concert Spirituel — foto: Nikolai Wolff (Musikfest Bremen, september 2025)
Slot
Dit beeld vormde een mooi slotakkoord op mijn volle eerste festivaldag in Utrecht — en het smaakte naar meer.
De recensie verschijnt ook op https://denieuwemuze.nl/category/recensies/



