Leif Ove Andsnes + Bertrand Chamayou. Programma: Schubert en Kurtág. Franz Schubert, Rondo in A, D.951; Fuga in e, D.952; Allegro in a, D.947 ‘Lebensstürme’; Fantasie in f, D.940 voor piano vier handen; György Kurtág, selectie uit Játékok voor piano solo en voor piano vier handen. Gehoord: 3 december 2025, Kurtág 100, Muziekgebouw Amsterdam.
Door Michael Klier
Het is voor mij een heel speciale ervaring: met zijn tweeën achter de piano zitten en samen muziek maken. Als kleine jongen keek ik altijd uit naar mijn pianolessen. Als er nog tijd over was, speelde mijn juf samen met mij vierhandig. Zij pakte de baspartij aan de linker kant van de klaviatuur en ik mocht de eerste stem spelen aan de rechterkant. Dan werd uit het niets de leskamer omgetoverd tot concertzaal. Ons spel klonk in mijn herinnering prachtig en vol, bijna als een volledig orkest!
Schubertiades
Een meester in het componeren voor piano vierhandig was ongetwijfeld Franz Schubert. Hij componeerde veel van deze stukken voor zijn huisconcerten, de Schubertiades waarbij hij met wisselende partners achter de piano zat. De twee pianisten Leif Ove Andsnes en Bertrand Chamayou hebben uit zijn rijke oeuvre 4 stukken gekozen, die ze recentelijk op Cd hebben gezet. Schubert, schreef ze allemaal in 1828, zijn wonderbaarlijk productieve sterfjaar. Hij werd slechts 31 jaar oud.
Andsnes en Chamayou combineerden voor hun recital Schubert met werken van de levende legende György Kurtág. Kurtág, geboren op 19 februari 1926 in Lugoj (Roemenië), is al vroeg begonnen met pianolessen. Hij werd vooral beïnvloed door het musiceren met zijn moeder. Met haar speelde hij vierhandige bewerkingen van symfonieën van Haydn en Beethoven en ouvertures van Mozart. Later trouwde hij met een pianiste. Samen gaven ze tot op hoge leeftijd samen concerten met zijn eigen composities en bewerkingen van Bach koralen.
Het idee om Játékok te componeren kreeg Kurtág tijdens het observeren van kinderen. Met hun spontane spel op de piano lijkt het in het begin vaak als of het een speelgoedinstrument is. Ze experimenteren ermee, beuken erop of laten hun vingers erover glijden. Ze stapelen schijnbaar onsamenhangende klanken op elkaar en blijven die eindeloos herhalen. Kurtág heeft sinds eind jaren zeventig 10 delen vol geschreven, twee daarvan (4 en 8) uitsluitend voor twee spelers.
Eenvoudige melodieën
Andsnes en Chamayou begonnen hun concert met Schuberts Rondo in A, D.951. Andsnes zat rechts en structureerde met een warme klank Schuberts eenvoudige melodieën. Chamayou had zijn zitbankje schuin gezet en zat op de korte kant. Samen met de hartelijkheid waarmee de twee achter de toetsen met elkaar communiceerden, schepte dit een haast huislijk-gemoedelijke sfeer. Hierop volgde een selectie van 5 piano solo stukken uit Játékok die Andsnes alleen speelde.
Clustergeweld
De Hommage à Farkas Ferenc (Kurtágs leerar compositie) begon met impressionistische piano watervallen. Andsnes’ zilverig parelende loopjes waren veel te snel voorbij. In het daaropvolgende Les Adieux (in Janáceks Manier) toonde Andsnes op indrukwekkende wijze zijn muzikale vertelkunst. En zo was elk stuk een miniroman met overdonderende pianoclusters of met een door virtuoos pedaalgebruik opgeroepen onwerkelijke echo. Net als in de tweede helft (maar dan met omgekeerde rollen) kwam Chamayou nu vóór de pauze terug voor 3 Kurtág miniaturen quatre mains en een afsluitende Schubert.
Pianistisch vuurwerk
De drie vierhandige Spellen veranderden onder de hoogontwikkelde handen van deze meestermuzikanten tot een pianistisch vuurwerk. De Furious Chorale begon met hagelslag en dondergerommel. In Bells (Hommage à Stravinsky) lieten de interpreten ons klinkend glas en kale melancholie horen. Om uiteindelijk in de afsluitende Hommage à Halmágyi Mihály volledig uit hun dak te gaan. Hier liet Chamayou met overdreven snelle harde trillers de Steinway klinken als een hongaarse cymbalom.
Meesterwerk
In het Allegro in a, D.947 ‘Lebensstürme’ met wederom Chamayou als Primo was de warme toon van het zeer ritmische thema een earcatcher. Schuberts levenspijn werd in de creatieve weergave van Andsnes en Chamayou tot een waarlijk meelevend genot. Maar het absolute hoogtepunt was aan het eind van het tweede deel Schuberts opwindende en fijnzinnig gefraseerde Fantasie in f-klein. De interpretatie van dit Schubertse meesterwerk was onbeschrijfelijk mooi…
Na het daverend slotapplaus bedankten de interpreten zich met een Bach koraal in de bewerking van Kurtág.
Foto’s: Paul Marc Mitchell, Thor Brodreskift, Ákos Stiller, Helge Hansen
De recensie verschijnt ook op https://denieuwemuze.nl/category/recensies/