KCO o.l.v. Jukka-Pekka Saraste. Solisten: Christiane Karg sopraan, Håkan Hardenberger, trompet. Programma: Jörg Widmann, Towards Paradise (Labyrinth VI), Nederlandse première; Gustav Mahler, Symfonie nr. 4. Gehoord: 17 december 2025, Concertgebouw, Amsterdam. Door Michael Klier
Als eerste hoor je slee-bellen. Net als in Jingle Bells. Logisch dus om de 4. Symfonie van Mahler zo net voor de kerst bij het Concertgebouworkest (KCO) te programmeren. Ter aanvulling lijkt de Nederlandse première van Towards Paradise prima bij dit programma te passen. Juist omdat de beoogde dirigent ook de wereldpremière van dit trompetconcert in 2021 dirigeerde. Maar opeens moest juist voor deze dirigent een vervanger gevonden worden.
Jukka-Pekka Saraste
Gelukkig kwam het helemaal goed dankzij de Finse dirigent Jukka-Pekka Saraste. Zijn naam stond gisteren (nog) niet op het programma. Hij had geen van de meer dan 20 uitvoeringen van Towards Paradise (Labyrinth VI) van Jörg Widmann eerder gedirigeerd. Hoe Saraste zich in korte tijd deze 40 minuten muziek eigen wist te maken was derhalve zeer bewonderenswaardig. Samen met solist Håkan Hardenberger en componist Widmann, die gisteren ook aanwezig was, maakte hij de Nederlandse première tot een groot succes.
Widmann laat zijn composities een eigen leven leiden
Towards Paradise (Labyrinth VI) was een opdracht van het Leipzig Gewandhaus Orkest en het Boston Symphony Orchestra. Widmann schreef het in de corona-tijd tussen zijn drukke agenda als klarinettist en dirigent door. ‘Ik heb altijd veel ideeën over melodieën, ritmes en vorm, maar het nemen van beslissingen en het overwinnen van mijn twijfels kan me maanden kosten! Je begint aan iets en het krijgt een eigen leven.’ Vaak vraagt hij zich af: ‘Heb ik gelijk of is het stuk juist?’
Een doolhof
Het voltooide werk is in alle opzichten een doorwrochte reis. In het Concertgebouw kwam de solist uit de duisternis van bovenaan de trap trompet spelend afdalen naar het podium. Hij werd hierbij slechts bijgestaan door een trompet uit het orkest. Op het podium dwaalde hij gedurende het concert langs 6 posities door het orkest. Om uiteindelijk boven aan de andere trap in een etherische stilte weer te verdwijnen.
Slaapwandelend
‘Na mijn hypertrofisch-virtuoze concertstuk ad absurdum van 23 jaar geleden, voelde ik nu de behoefte om een grootschalig, engelachtig-lyrisch trompetconcert te schrijven. Het is een labyrintische reis van de trompettist door verschillende psychologische en tonale zones.’ De reis voert van liefelijke melodielijnen langs chaotische geluidsuitbarstingen via semi-barokke strijker serenades en jazzy rustplaatsen. Widmanns compositie kan je eveneens beluisteren als een opsomming van diverse eigentijdse componeerstijlen.
Hardenberger
Trompettist Hardenberger speelde virtuoos en meeslepend. Vooral in de gedempte passages bekoorde hij met een ongeëvenaard timbre. Moeiteloos schakelde hij met het orkest mee van jazzriffs naar kerkkoralen. In een veelvuldig herhaald motief meende ik Bernsteins Westside story te herkennen. Aan het einde van deze opruiende tocht spon Hardenberger in het donker een eenzame hoge Es en liet het publiek in verrukking achter.
Mahler
Na de pauze celebreerde Saraste met het KCO de Vierde van Mahler om door een ringetje te halen. De zoet zingende celli en houtblazers zetten aan het begin al een zalige sfeer neer. Saraste verraste met zeer flexibele tempi en wist met zeer spaarzame gestes de KCO musici tot top prestaties te verleiden. Solo-hoorniste Katy Woolley stak er wonderbaarlijk nog met kop en schouders bovenuit. Het was in alle opzichten een inspirerende muziekbelevenis, met als kers op de taart in het laatste deel Sehr behaglich de hemelse zang van sopraniste Christiane Karg.
Het KCO laat het publiek deze kerst wederom genieten van hemelse muzikale vreugden.
Foto’s: Gisela Schenker, Marco Borggreve, Felix Broede