Cappella Amsterdam, New European Ensemble o.l.v. Daniel Reuss, Zero Dance Theatre. Programma: Igor Stravinsky: Étude pour pianola, Circus Polka voor harmonium en cimbalon, Chorale voor harmonium, Otche Nash (Our Father), Symphony of Psalms (arr. Dmitri Sjostakovitsj voor piano vier handen), Petrushka voor pianola, Trois pièces faciles, Les Noces (1919 versie). Gehoord: 28 januari 2026, Amare, Den Haag. Door Michael Klier
Het eerste wat opviel voorafgaand aan het Stravinsky programma van Cappella Amsterdam was hoe veel jonge mensen er op afgekomen waren. Dat zal niet alleen gelegen hebben aan Stravinsky’s meesterlijke gebruik van ritme en timbre. En ook niet aan het zeer diverse programma met werken voor pianola, harmonium en cimbalom. Het lag ongetwijfeld ook aan de samenwerking met het Zero Dance Theatre, die met hun Urban Contemporary dance op Stravinsky’s muziek dansten.
Pianola
De avond begon met een korte introductie in de werkwijze van de pianola door de directeur van het Amsterdamse Pianolamuseum Kasper P.J. Janse. Stravinsky herschreef later de meeste van zijn belangrijke vroege werken speciaal voor pianorol. Hij componeerde in 1917 zijn Étude pour pianola waarmee het concert ook begon. In 1919 was hij begonnen de pianola ook als onderdeel van de begeleiding van zijn ballet “Les Noces” te gebruiken. Maar hij stopte halverwege met deze versie voor koor, 2 cimbaloms, harmonium, pianola en slagwerk. Een kleine 20 jaar geleden werd Theo Verbey gevraagd om deze versie af te maken. In 2009 ging deze gecompleteerde versie, eveneens met Cappella, in première.
Les Noces
Les Noces is een van de belangrijkste werken van Stravinsky. Met het componeren van dit ballet was hij in 1913 na zijn Sacre begonnen. In 1962 herinnerde hij zich: ‘Toen ik het voor het eerst voor Diaghilev speelde … huilde hij en zei hij dat Les Noces het mooiste en meest puur Russische werk van ons [ballet Russe] was. Ik denk dat hij het meer liefhad dan al mijn andere werken. Daarom is het aan hem opgedragen.’ Les Noces verbeeldt in vier tableaus het ritueel van een Russische boerenbruiloft. Het is een bruiloft met alle opwinding en angsten die daarbij horen. Stravinsky’s muziek combineert ritmische brutaliteit met bezwerende zanglijnen.
Cappella Amsterdam
Dirigent Daniel Reuss had de solisten uit het koor gekozen: vooral sopraan Dārta Liepiņa en aan het eind ook bas Matija Bizjan overtuigden met hun krachtige soli. Het gehele koor was perfect op elkaar afgestemd met vanaf het begin ijzersterke sopranen. Al vóór de pauze overtuigde het koor in het a capella Otche Nash (Our Father) met een zoet melancholieke en volle klank. Ook in de Symphony of Psalms raakten de zangers telkens de juiste snaren. Het begeleidings-arrangement voor piano vier handen (door Dmitri Sjostakovitsj) zorgde bovendien voor een intieme kamermuzikale sfeer.
Zero Dance Theatre
Stravinsky’s pulserende ritmes en percussieve begeleidingspartijen vormden de perfecte basis voor de dynamische bewegingstaal van Zero Dance. Choreograaf Denden Karadeniz, die ook zelf meedanste had zijn 9 dansers optimaal op de gelaagde muziek voorbereid. In Chorale voor harmonium, het derde stuk voor de pauze bewoog een enkele danseres nog heel voorzichtig in en uit een rokerig gele lichtkegel. Pas hierna, met de eerste headspin werd de dans intenser op de muziek van Trois pièces faciles.
Twee werelden
Stravinsky’s muziek klonk bij Cappella Amsterdam nog steeds ruw, energiek en altijd onvoorspelbaar. Karadeniz’s moves waren dat ondanks alle moderniteit in veel mindere mate. De dansers dansten adembenemend acrobatisch, maar over de hele lengte van Stravinsky’s meesterwerk wisten ze niet altijd te raken. Het jongere publiek nam het hun niet kwalijk.
Foto’s: Eduardus Lee, Sjoerd Derine
De recensie verschijnt ook op https://denieuwemuze.nl/category/recensies/