Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Lahav Shani. Soliste: Chen Reiss, sopraan. Programma: Mozart, Concertaria Ch’io mi scordi di te?, Zedginidze, Symfonisch gedicht, op 16 (wereldpremière), Wagenaar, Ouverture Cyrano de Bergerac op. 23, Mahler, Vierde symfonie. Gehoord: 29 mei 2026, De Doelen, Rotterdam. Door Michael Klier
Afscheid nemen doet pijn! In 2017, negen jaar geleden hoorde ik Lahav Shani met het Rotterdams Philharmonisch Orkest (RPhO) voor het eerst. Hij dirigeerde een Amerikaans programma met Weill en Gershwin in wiens Rhapsody hij ook de pianopartij speelde. Een jaar later, toen al officieel chef-dirigent in Rotterdam, dirigeerde hij MacMillan en Bruckner. Na acht succesvolle jaren is zijn tijd in Rotterdam nu al weer voorbij. München heet Shani’s volgend station als chef. Zijn afscheidsconcert afgelopen vrijdag zat vol verrassingen en eindigde met een werkelijk adembenemende interpretatie van Mahler 4.
In Mozart is Shani ook pianist
Shani had voor de invulling van zijn afscheidsprogramma de vrije hand gekregen. Één van zijn wensen was de samenwerking met de eveneens in Israel geboren sopraan Chen Reiss. Het concert begon samen met haar en een klein deel van het orkest. Shani dirigeerde vanuit de piano Mozarts Concertaria Ch’io mi scordi di te?. Een treffende keuze, want Mozart had deze aria in 1787 eveneens voor een afscheidsconcert geschreven. Bovendien wist Shani hier te schitteren in de pianopartij. Op de moderne concertvleugel in Rotterdam klonken zijn loopjes en akkoorden zo soepel en fijnbesnaard alsof hij bij dirigent Harnoncourt in de leer was gegaan.
Zedginidze stelt teleur
Natuurlijk mocht een afscheidsspeech van de directeur niet ontbreken. Daarin werd genoemd dat Shani de jonge Georgische componist Tsotne Zedginidze al een aantal jaren begeleidt en stimuleert. Dit resulteerde nu in een compositieopdracht. De première van Zedginidze’s Symfonisch gedicht, op 16 maakte weinig indruk. De strijkers begonnen met lang gestreken lage toonvolgen. Met de inzet van de blazers werd de klank voller en klagender. Zedginidze gebruikte het orkestapparaat als een orgel. Het stuk was niet lang en bleef hangen in een droevig-klagende en contemplatief-zoekende sfeer. Zedginidze’s harmonische wendingen klonken laatromantisch en anders dan bij eerdere werken van de pas 17- jarige gebruikte hij nauwelijks ritmische opruiingen of verrassende accenten.
Wagenaar maakt indruk
Veel verfrissender klonk direct daarna de Ouverture Cyrano de Bergerac van Johan Wagenaar. Het RPhO heeft deze sprankelnde concertouverture met Shani net opgenomen en gaat daarmee de volgende weken ook op tournee. Het stuk begint virtuoos en herinnert aan de programmmusik van Richard Strauss. Musici en dirigent kwamen flink op dreef in dit energieke huzarenstukje. Shani’s dirigeerbewegingen waren even elegant als efficiënt. Hij gaf de verschillende instrumentgroepen regelmatig het startsein door zich duidelijk met zijn bovenlichaam naar hen toe te buigen. Het orkest volgde hem uitermate geïnspireerd en als één man.
Mahler 4 nog nooit zo gehoord
Na een gulle tractatie in de pauze met champagne en bonbons, stond het publiek daarna nog een grote symfonie te wachten. Als je in Nederland aan Mahler denkt, dan denk je aan Amsterdam: het Mahlerfeest en de kerstmatinee en gerenommeerde dirigenten. Maar wat Shani in zijn afscheidsconcert als chef van het RPhO afgelopen vrijdag neerzette was minstens net zo spraakmakend! De positieve spanning was al vanaf de eerste noten om te snijden. De orkestsolisten speelden zonder uitzondering fenomenaal. De zachte pianissimi waren fluisterzacht en aan de andere kant van het dynamische spectrum brachten de Rotterdammers een orgie van klank de zaal in. Het was een van die avonden waarop je deze bekende Mahlersymfonie opnieuw kon ontdekken.
Sopraan Chen Reiss
Sopraan Reiss stond net voor het begin van het laatste deel weer op het podium. Dit keer niet vooraan naast de vleugel zoals in Mozart maar rechts aan de zijkant van het orkest. Waar ze in de eerste helft subliem ingehouden had gezongen, kwam haar stem nu in Mahler veel meer tot haar recht. De tekstarticulatie was subliem en haar gelaagde stem kwam haast moeiteloos over. Het stuk eindigde zacht en Shani liet een lange stilte vallen.
Wat een afscheid! Muziek (niet alleen die van Mahler) heeft de unieke gave om gevoelens een plaats te geven en te verzachten. En: Shani blijft gelukkig als gast terugkomen naar Rotterdam.
Foto’s: Eduardus Lee,
Dutch