Vox Luminis XL o.l.v. Lionel Meunier, Saburo Teshigawara, KARAS, dans: Rihoko Sato, Javier Ara Sauco, Dario Minoia. Programma: Spem In Alium, Thomas Tallis, Lamentationes Jeremiae prophetae, Edward Elgar, They are at rest, Thomas Morley, Funeral Sentences, John Sheppard, Media vita in morte sumus. Holland Festival. Gezien: 18 juni 2026, Muziekgebouw, Amsterdam. Door Michael Klier
Vier dansers in zwarte kostuums liggen met hun hoofden naar het publiek vooraan op het podium van het muziekgebouw met achter zich 40 koorzangers. Deze zingen de laatste noten van het Sanctus van John Sheppards zesstemmige motet Media vita. Het eindigt op Amen, en de dansers hebben hun armen in een aangrijpend gebaar naar de hemel gestrekt. We luisteren naar de laatste noot, die vervaagt en samen met het vallen van vier paar armen op de vloer gaat het licht uit. En laat het publiek na een voorstelling van ruim 80 minuten gefascineerd en bewogen achter.
Engelse koormuziek
Moderne dans op Engelse koormuziek: dat zie je niet alle dagen. Gisteren was het muziek-, dans-, en lichtspektakel ‘Spem in Alium’ voor het eerst in Nederland te zien op het Holland Festival. De samenwerking tussen de Japanse choreograaf Saburo Teshigawara, dansers van diens gezelschap KARAS en het Belgische vocaalensemble Vox Luminis, werd mogelijk gemaakt door de Philharmonie de Paris waar, ‘Spem in Alium’ in februari in première ging. Daarnaast werd het ook in Brugge uitgevoerd.
Thomas Tallis
Spem in Alium is eveneens een a capella werk van de Engelse renaissancecomponist Thomas Tallis, voor een koor van 40 stemmen. Het rond 1570 gecomponeerde werk begint vijfstemmig, bouwt op naar veertig, om terug te keren naar vijf stemmen. Dirigent en oprichter van Vox Luminis Lionel Meunier vertelt: ‘Interessant is dat wetenschappelijke studies uitwezen dat het menselijk brein geen 40 verschillende zanglijnen kan verwerken. Blijkbaar kan je er maar 30, maximaal 32 onderscheiden en bovendien is welke je hoort voor iedereen verschillend.’ Voor hem zelf was de ervaring tijdens een uitvoering van dit iconische stuk in Minneapolis, waar hij 25 jaar geleden aan meezong, de aanleiding om professioneel zanger te worden.
Saburo Teshigawara
Dit bijzondere werk laat je ook vandaag de dag nog naar adem happen. Vooral als het gezongen wordt in een cirkelvormige opstelling. En als er in en uit deze dubbele kring zangers luchtig bewegende dansers tevoorschijn komen, krijgt de sacrale muziek een hemels randje. Het was een ideaal stuk voor Teshigawara, die al vaker op oude muziek heeft gechoreografeerd. Al meer dan veertig jaar perfectioneert hij zijn eigen visie op beweging in zijn KARAS APPARATUS studio in Tokyo. Voor hem is dans een spontane reorganisatie van het lichaam in antwoord op externe impulsen.
Thomas Morley
De fysieke aanwezigheid van adem is eveneens wat zangers en dansers met elkaar verbindt. In de eerste gemeenschappelijke repetitieweek had Teshigawara de zangers van Vox Luminis XL een workshop gegeven om ze bewust te laten worden van hun lijfelijkheid, hoe ze staan en hoe ze contact maken met de grond. In het eerste deel van de Funeral Sentences van Thomas Morley komen de zangers en hun meezingende dirigent van achter uit de zaal in twee op elkaar afgestemde processielijnen links en rechts van het publiek, zingend het podium op. Ze lijken te zweven, voortgedreven op de intense harmonieën van 500 jaar geleden.
Adem
De vier dansers Rihoko Sato, Javier Ara Sauco, Dario Minoia en Teshigawara staan zelf regelmatig zwaar ademend stil en kijken naar de zangers. Vooral in het laatste stuk maken hun weidse dansbewegingen plaats voor een hulpeloos verwrongen gebarentaal. Minoia stoeit met zijn in gele kousen geklede, dubbel gevouwen benen en Teshigawara’s armen en handen lijken een bezeten eigen leven te leiden. Dit staat in schril contrast met de muziek, maar niet met de Latijnse tekst waarin gezongen wordt over de bittere pijn van de dood.
Vox Luminis zingt in steeds wisselende opstellingen aangrijpend mooi. Teshigawara en zijn dansers belichamen de sacrale composities met hun hedendaagse danstaal. En af en toe geeft de muziek ze vleugels. Magnifiek!
Foto’s: Lucas Denuwelaere, C.d’Hérouville, Hideto Maezawa, Akihito Abe,
De recensie verschijnt ook op https://denieuwemuze.nl/category/recensies/
Dutch